ประวัติของช่าง 10 หมู่

อ่านหัวข้อก่อนหน้า อ่านหัวข้อถัดไป Go down

ประวัติของช่าง 10 หมู่

ตั้งหัวข้อ  Admin on Fri Sep 26, 2008 5:53 pm

Rolling Eyes ช่างสิบหมู่

คืออยากทราบว่าประวัติของช่าง 10 หมู่ ที่ทำเกี่ยวกับการลงรักปิดทองรูปภาพ จะดูได้ที่เว็บใดบ้างคะ และที่มีประวัติทั้งไทยและอังกฤษค่ะ ขอบคุณค่ะ /kanitta


+++++++++++++++++++++++++++++++++


Laughing ตอบตำรา

\"ช่างศิลป์ไทย\" ของกรมศิลปากร อรรถาธิบายถึงงานลงรักปิดทอง หรือเรียกตามศัพท์ว่า งานช่างลายรดน้ำ หรืองานลายคำของล้านนา ว่า จัดเป็นงานช่างศิลป์ประเภทหนึ่งซึ่งรวมอยู่ใน \"หมู่ช่างรัก\" อันเป็นช่างหมู่หนึ่งในบรรดาช่างหลวง หรือช่างประจำราชสำนัก เรียกกันว่า \"ช่างสิบหมู่\"


ลายรดน้ำเป็นลายทองที่ล้างด้วยน้ำ เป็นงานประณีตศิลป์สำคัญสำหรับตกแต่งประดับสิ่งของเครื่องใช้ในรั้วในวังถึงของชาวบ้านธรรมดา และเครื่องใช้ในพระศาสนา ตั้งแต่สิ่งของที่มีขนาดเล็กจนถึงผนังห้องที่มีขนาดใหญ่ ตั้งแต่เนื้อที่ไม่กี่ตารางนิ้ว จนถึงหลายร้อยตารางฟุต ตกแต่งได้วิจิตรเสมอกัน


สันนิษฐานว่า การเขียนลวดลายหรือรูปภาพประเภทนี้มีมาแต่ครั้งกรุงสุโขทัย สมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช โดยรับอิทธิพลจากจีน ซึ่งติดต่อค้าขายกันอยู่ ทั้งนี้ จีนเป็นชนชาติแรกที่รู้จักการใช้รักก่อนใครอื่น


ต่อมาถึงสมัยกรุงศรีอยุธยามีหลักฐานทั้งที่เป็นเอกสารและอาคาร สิ่งของ ยืนยันถึงงานลายรดน้ำ โดยเฉพาะสมัยอยุธยาตอนปลาย งานลายรดน้ำเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุด พระที่นั่ง พระตำหนักหลายองค์เขียนประดับฝาผนังด้วยลายรดน้ำ รวมทั้งพระที่นั่งสรรเพชญปราสาทในพระราชวังหลวง



นอกจากนี้ยังปรากฏลายรดน้ำที่หอไตร ศาลาการเปรียญ ที่ยังคงงดงามถึงทุกวันนี้คือศาลาการเปรียญ ตำหนักสมเด็จพระเจ้าแตงโม วัดใหญ่สุวรรณาราม จังหวัดเพชรบุรี ยังมีตู้พระธรรม ซึ่งปัจจุบันเก็บรักษาไว้ที่หอวชิรญาณ หลังหอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี พระนคร ตู้พระธรรมลายรดน้ำที่จัดว่างามเยี่ยมเป็นเอก คือตู้พระธรรมฝีมือ \"ครูวัดเซิงหวาย\" ลายรดน้ำยังเขียนประดับตกแต่งข้าวของเครื่องใช้อย่างหีบ พานแว่นฟ้า โตก ตะลุ่ม เตียบ เชี่ยนหมาก


สำหรับลายรดน้ำศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์ ชมได้ในพระอุโบสถวัดสุทัศนเทพวราราม มณฑปพระไตรปิฎกวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม หรือวัดโพธิ์ และที่ฝ่าพระบาทพระพุทธไสยาสน์ปูนปั้นวัดราชโอรส


ขอความรู้จากสถาบันศิลปกรรม (เทเวศร์) กรุงเทพฯ โทร.0-2282-5444, 0-2282-5447 และสถาบันศิลปกรรม พุทธมณฑลสาย 5 โทร.0-2441-9838 และ 0-2441-9423

ก่อนจะเป็นลายรดน้ำงดงาม ใช้น้ำยาหรดาลเขียนบนพื้นซึ่งทาด้วยยางที่ได้จากต้นรัก เมื่อเขียนเสร็จจึงเช็ดรัก ปิดทอง แล้วเอาน้ำรดน้ำยาหรดาลที่เขียนเมื่อถูกน้ำจะหลุดออก ส่วนที่เป็นลวดลายทองจะติดอยู่ทำให้ลวดลายหรือรูปภาพที่ปรากฏหลังการรดน้ำเป็นสีทองเพียงสีเดียวบนพื้นสีดำหรือแดง

++++++++++++++++++++++++++++

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับประวัติช่างไทยสิบหมู่

เรื่องการช่างต่างๆของไทยจัดเป็นวัฒนธรรมสาขาหนึ่งที่มีความสำคัญควรค่าแก่การอนุรักษ์ สืบสาน ถ่ายทอด ช่างไทยสิบหมู่เป็นวัฒนธรรมทางด้านศิลปะแขนงหนึ่งในกระบวนช่างไทยซึ่งได้จำแนกแยกแยะงานช่างไว้มากมาย แต่ได้หยิบยกที่สำคัญมาเพียง 10 อย่าง โดยผู้ที่เป็นช่างต้องเรียนรู้กรรมวิธีและมีความเชี่ยวชาญเป็นอย่างๆไป

ช่างไทยสิบหมู่ได้แก่ ช่างเขียน ช่างแกะ ช่างสลัก ช่างกลึง ช่างหล่อ ช่างปั้น ช่างหุ่น ช่างรัก ช่างบุและช่างปูน

ประวัติความเป็นมา เรื่อง \"ช่างสิบหมู่\" ในสมัยก่อนเป็นกรมๆหนึ่ง ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์ ทรงอธิบายประทานแก่พระยาอนุมานราชทน ในหนังสือบันทึกความรู้เรื่องต่างๆดังนี้ว่า

ตามปกติการปกครองเมืองสมัยโบราณ จัดเป็นจตุสดมภ์ คือเป็นกระทรวงเวียง วัง คลัง นา กระทรวงใดมีกิจจะต้องทำสิ่งซึ่งต้องอาศัยฝีมือช่าง ก็ต้องหาช่างชนิดที่ต้องการใช้มารวบรวมตั้งไว้ในกระทรวงนั้นเพื่อใช้ จึงได้มีการช่างมากมายกระจัดกระจายอยู่ในที่ต่างๆหลายกระทรวงด้วยกัน ตามที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตรัสไว้ ดังจะยกตัวอย่างให้เห็น เช่น กระทรวงวัง มีกรมทหารในกรมรักษาพระองค์ แต่มีกรมช่างทหารในขึ้นอยู่ในกรมทหารในนั้นอีกชั้นหนึ่ง เจ้ากรมคือหลวงประดิษฐ์นิเวศน์ เห็นได้ตามชื่อว่ามีหน้าที่ปลูกสร้างเรือนหลวงในพระราชนิเวศน์ คงมีขึ้นด้วยเหตุที่เจ้ากรมหรือปลัดกรมคนใดคนหึ่งในกรมทหารในเป็นผู้เข้าใจการปลูกสร้างจึงตรัสใช้ ผู้รับสั่งนั้นก็ต้องเสาะหาช่างมาเป็นลูกมือ งานมากขึ้น ช่างมากขึ้นก็ต้องตั้งขึ้นเป็นกรมทหารใน แม้แต่กรมมหาดเล็กก็ยังมีกรมช่างมหาดเล็ก เป็นอีกกรมหนึ่งเหมือนกัน มีช่างเขียน ช่างปั้นและอื่นๆ ช่างสิบหมู่จึงเป็นชื่อกรมที่รวบรวมช่างไว้มีสิบหมู่ด้วยกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าในบ้านเมืองมีช่างแค่สิบอย่างเท่านั้น ที่กล่าวมาเป็นเพียงตัวอย่างที่ยกมารวมไว้เรียกว่า \"ช่างสิบหมู่\"

แท้จริงช่างไทยมีอยู่มากกว่านั้น แต่ที่เรียกว่า \"ช่างสิบหมู่\" ก็เพื่อต้องการจะรวบรวมช่างที่เป็นส่วนสำคัญไว้ก่อนเพียง 10 หมู่ แล้วภายหลังคิดเพิ่มเติม หรือแยกแขนงออกไปอีกตามลักษณะของงานนั่นเอง ตามบัญชีชื่อช่างที่ขึ้นทำเนียบเป็นช่างหลวงมีดังต่อไปนี้ ช่างเลื่อย ช่างก่อ ช่างดอกไม้เพลิง ช่างไม้สำเภา ช่างปืน ช่างสนะ(จีน) ช่างสนะ (ไทย) ช่างขุนพราหมณ์เทศ ช่างรัก ช่างมุก ช่างปากไม้ ช่างเรือ ช่างทำรุ ช่างเขียน ช่างแกะ ช่างสลัก ช่างกลึง ช่างหล่อ ช่างปั้น ช่างหุ่น ช่างบุ ช่างปูน ช่างหุงกระจก ช่างประดับกระจก ช่างหยก ช่างชาดสีสุก ช่างดีบุก ช่างต่อกำปั่น ช่างทอง


++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Admin
Admin

จำนวนข้อความ: 7
Join date: 22/09/2008

ดูข้อมูลส่วนตัว http://artskru.niceboard.net

ขึ้นไปข้างบน Go down

อ่านหัวข้อก่อนหน้า อ่านหัวข้อถัดไป ขึ้นไปข้างบน


Permissions in this forum:
คุณไม่สามารถพิมพ์ตอบ